Δήμητρα Μπαΐκούση: «Τα σύγχρονα θεραπευτικά μέσα δεν πρέπει να είναι προνόμιο της πρωτεύουσας».

[συνέντευξη: Μαρίνα Τσαματσούλη]

Η αρμονία μέσα στο σώμα: Η νέα ενδοκρινολόγος της Ναυπάκτου μιλά για την επιστήμη, την επιστροφή και τον άνθρωπο

Στην καρδιά της Ναυπάκτου, η νέα γιατρός Δήμητρα Μπαΐκούση ανοίγει τον δικό της χώρο — όχι απλώς ένα ιατρείο, αλλά έναν τόπο εμπιστοσύνης. Μιλά για την ενδοκρινολογία όπως θα μιλούσε κανείς για μια τέχνη που αναζητά ισορροπίες· για τις ορμόνες ως αόρατους ρυθμιστές που καθορίζουν τη ζωή μας. Με μια διαδρομή που ξεκινά από τον Ευαγγελισμό και καταλήγει στην επιστροφή στον τόπο της, μάς ανοίγει ένα παράθυρο σε μια ειδικότητα που αγγίζει πολύ περισσότερα από έναν θυρεοειδή. Είναι μια συζήτηση για το σώμα, την ψυχή, τη φροντίδα — και για την ανάγκη να ζούμε όχι μόνο περισσότερο, αλλά και καλύτερα.

_• Τι ήταν αυτό που σε τράβηξε τελικά στην ενδοκρινολογία; Τι σε γοήτευσε σε αυτή την ειδικότητα;

Από τα πρώτα κιόλας έτη στην Ιατρική παρατηρούσα πως, όποιο σύστημα του ανθρώπινου σώματος κι αν μελετούσα, στο τέλος πάντα επέστρεφα στο ενδοκρινικό. Οπως κρατάμε καμιά φορά στο πιάτο μας αυτό που μας αρέσει περισσότερο, για το τέλος. Ταυτόχρονα, η τύχη μού έστειλε εμπνευσμένους καθηγητές Ενδοκρινολογίας, ένας εκ των οποίων παρομοίαζε την ορμονική ισορροπία με την αρμονία της φύσης – με ένα μελίσσι, όπου η βασίλισσα επικρατεί χάρη στις ορμόνες, κι έτσι αποφεύγεται το χάος.

_• Πες μου λίγο τη διαδρομή σου μέχρι εδώ — σπουδές, εμπειρίες, σταθμοί που σε διαμόρφωσαν.

Γεννήθηκα στην Πάτρα και μεγάλωσα στη Ναύπακτο, από την οποία κατάγεται η μητέρα μου και όπου ο πατέρας μου διατηρούσε Ορθοπαιδικό ιατρείο πριν επιστρέψει στο ΕΣΥ. Από πολύ μικρή ηλικία κατάλαβα ότι θέλω να ακολουθήσω τα βήματά του, όσο κι αν έβλεπα τις δυσκολίες. Τα σχολικά χρόνια στη Ναύπακτο πιστεύω ότι είχαν μια ιδιαίτερη ποιότητα, και γι’ αυτό θέλω να ευχαριστήσω τους καθηγητές μου, γιατί με βοήθησαν -εκτός των άλλων- να φτάσω στις σπουδές που ονειρευόμουν. Σπούδασα Ιατρική στην Πάτρα, από την οποία αποφοίτησα το 2018. Ακολούθησε το γενικό μέρος της ειδικότητας στην Παθολογική Κλινική του Νοσοκομείου Μεσολογγίου, που αποτέλεσε σταθμό για μένα, και ελπίζω να ενισχυθεί ξανά σύντομα από την Πολιτεία. Περίπου στις αρχές της πανδημίας διορίστηκα στον Ευαγγελισμό, στο Ενδοκρινολογικό Τμήμα, το οποίο αποτελεί ευρωπαϊκό κέντρο εμπειρογνωμοσύνης για πολλά σπάνια ενδοκρινολογικά νοσήματα. Ταυτόχρονα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα διαβητολογικά κέντρα της χώρας, με μεγάλη εμπειρία στο κομμάτι της τεχνολογίας στον διαβήτη. Αυτοί ήταν και οι λόγοι που αποφάσισα να αφήσω για κάποια χρόνια τον τόπο μου, με τη θάλασσα που αγαπώ, και να μαθητεύσω σε αυτό το μεγάλο σχολείο στο κέντρο της Αθήνας.

_• Από τα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας, ξαφνικά πίσω στη Ναύπακτο και στο δικό σου ιατρείο. Πώς πήρες αυτή την απόφαση; Και πώς είναι να ξεκινάς κάτι δικό σου εδώ;

Πρωτόγνωρο. Μέχρι τώρα η πορεία μου ήταν κάπως προδιαγεγραμμένη, και το κομμάτι του ελεύθερου επαγγέλματος είναι κάτι που δεν σου μαθαίνουν στην Ιατρική. Η οικογένειά μου είναι πάντα το στήριγμά μου σ’ αυτές τις στιγμές, όπως και οι φίλοι μου που βοήθησαν σε κάθε βήμα στη δημιουργία του ιατρείου. Νιώθω ενθουσιασμό για το νέο ξεκίνημα και ελπίδα πως θα βοηθήσω τους… λόκαλς όσο μπορώ. Τα σύγχρονα θεραπευτικά μέσα δεν πρέπει να είναι προνόμιο της πρωτεύουσας.

_• Αν έπρεπε να περιγράψεις την ειδικότητά σου με μία λέξη;

Αρμονία.

_• Οι περισσότεροι, όταν ακούν “ενδοκρινολόγος”, σκέφτονται μόνο τον θυρεοειδή. Είναι όντως έτσι;

Είναι πολλά περισσότερα, και αυτό σιγά σιγά το αντιλαμβάνονται και οι ασθενείς. Πρόκειται για ένα σύνολο ενδοκρινών αδένων, ανάμεσα στους οποίους η υπόφυση, τα επινεφρίδια, το πάγκρεας, οι ωοθήκες και αντίστοιχα οι όρχεις, καθώς και ο θυρεοειδής αδένας. Η Ενδοκρινολογία έχει πολλαπλά αντικείμενα, όπως η αναπαραγωγική υγεία και ο μεταβολισμός των οστών, που συχνά απαιτούν συνεργασία μεταξύ γιατρών διαφορετικών ειδικοτήτων για τη βέλτιστη διαχείριση των ασθενών.

Με πάθος για την επιστήμη της και πραγματική αγάπη για τον άνθρωπο, ανήκει στη γενιά των γιατρών που θέλουν να βρίσκονται κοντά στους ασθενείς τους – να τους εξηγούν, να τους ακούν.

_• Γιατί έχω την αίσθηση ότι ουσιαστικά είναι ένας γιατρός που χρειάζεται να έχεις επαφή μια ζωή;

Έτσι είναι, μιας και στοχεύει στην ευζωία. Οι μεταβολές που συμβαίνουν φυσιολογικά στο σώμα μας ανάλογα με την ηλικία απαιτούν και ορισμένες προσαρμογές στην παρακολούθηση. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η εμμηνόπαυση.

_• Ποια είναι τα πιο συχνά ζητήματα που βλέπεις σήμερα σε άνδρες και γυναίκες;

Πέρα από τις θυρεοειδοπάθειες, που παραμένουν πολύ συχνές στο γενικό πληθυσμό, αναμφίβολα πλέον αντιμετωπίζουμε συχνότερα και τη νοσογόνο παχυσαρκία. Είναι γεγονός ότι το περιβάλλον στο οποίο ζούμε έχει αλλάξει. Αναφέρεται πλέον ως «παχυσαρκογόνο»: με περισσότερη καθιστική καθημερινότητα, λιγότερη σωματική δραστηριότητα και ανθυγιεινή διατροφή. Υπάρχουν βέβαια κοινωνικοί παράγοντες πίσω από αυτά τα ζητήματα· ωστόσο η παχυσαρκία είναι νόσος, και ως τέτοια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ώστε να προλαμβάνονται οι συννοσηρότητές της. Ευτυχώς, σήμερα διαθέτουμε τη γνώση και τα μέσα για κάτι τέτοιο.

_• Πόσο πιστεύεις ότι μας έχει επηρεάσει το άγχος και οι ρυθμοί ζωής στο πώς λειτουργεί ο
οργανισμός μας;

Το στρες έχει μελετηθεί εκτενώς, και γνωρίζουμε ότι οδηγεί σε μια πλειάδα μηχανισμών που δρουν αυτοκαταστροφικά για τον οργανισμό. Ο άνθρωπος επιβίωσε εξελικτικά χάρη στους μηχανισμούς του στρες, όμως όταν αυτό γίνεται χρόνιο, μας φθείρει.

_• Μπορεί μια ορμονική διαταραχή να επηρεάσει την ψυχολογία;

Βεβαίως, οι ορμονικές διαταραχές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχολογία και τη συναισθηματική κατάσταση. Οι ορμόνες είναι «χημικοί ρυθμιστές» του οργανισμού και δρουν σε πολλά συστήματα, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου. Μια έντονη αλλαγή στην ψυχολογία μπορεί να υποκρύπτει κάποια ορμονική διαταραχή και να αποτελεί ένα καμπανάκι πριν παρατηρηθούν άλλα συμπτώματα.

_• Βλέπεις να έχει αλλάξει ο τρόπος που ο κόσμος αντιλαμβάνεται την υγεία του σε σχέση
με πριν δέκα χρόνια;

Έχει γίνει νομίζω σαφής η σημασία της πρόληψης. Για να ζούμε όχι μόνο πολύ αλλά και
καλά.

_• Ποιο είναι το πιο συχνό λάθος που κάνουν οι άνθρωποι στην προσπάθειά τους να
«ρυθμίσουν» μόνοι τους το σώμα τους;

Η εμπιστοσύνη σε μη επιστημονικές πηγές, όπως social media, «influencers» και μη ειδικούς, που συχνά προτείνουν θεραπείες βασιζόμενοι σε μεμονωμένες εμπειρίες ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, στο κέρδος, είναι συχνό φαινόμενο. Εκεί έχουμε ευθύνη κι εμείς οι θεράποντες. Πρέπει να είμαστε εξίσου προσιτοί και επεξηγηματικοί, ώστε να καταλαβαίνει ο ασθενής ότι συμμετέχει στη θεραπευτική διαδικασία, έχει τον κεντρικό ρόλο και δεν εκτελεί απλώς οδηγίες.

_• Ποιο είναι το πιο όμορφο κομμάτι της δουλειάς σου; Υπάρχει κάποιο περιστατικό που σου έχει μείνει για τον πιο ανθρώπινο λόγο;

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανταμοιβή από την ίδια την προσφορά στον άνθρωπο. Πολλά περιστατικά με έχουν διαμορφώσει ως γιατρό, και χαίρομαι που ακόμα λαμβάνω μηνύματα από άτομα ανά την Ελλάδα που βρέθηκαν κάποια στιγμή νοσηλευόμενα στον Ευαγγελισμό ή που παρακολουθούσαμε στα Εξωτερικά Ιατρεία. Ένα παράδειγμα που με έκανε πρόσφατα να χαμογελάσω ήταν μια ασθενής με σύνδρομο Cushing -μια απειλητική για τη ζωή νόσο- που αντιμετωπίστηκε επιτυχώς στον Ευαγγελισμό και μου έστειλε πρόσφατα φωτογραφίες από τη βάφτιση της κόρης της, γεμάτη ευγνωμοσύνη.

_• Αν κάποιος ερχόταν για πρώτη φορά στο ιατρείο σου, τι θα ήθελες να αισθανθεί
φεύγοντας;

Έχοντας υπάρξει στη θέση του ασθενή, έμαθα πως σχεδόν ισάξιο με τη γνώση είναι το αίσθημα εμπιστοσύνης και ασφάλειας που ελπίζω να εμπνέω κι εγώ. Μέλημά μου είναι η εξατομικευμένη προσέγγιση κάθε ασθενούς, λαμβάνοντας υπόψη τις δικές του ανάγκες και δυνατότητες.

_• Αν δεν ήσουν γιατρός, τι θα ήθελες να είσαι;

Νοσηλεύτρια. Πάλι στο πλευρό των ασθενών.