«ΟΙ ΜΙΚΡΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ» ΤΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΛΑΟΥΡΔΕΚΗ
Οταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι και έρευνα!
[συνέντευξη στη Μαρίνα Τσαματσούλη]
«Οι Μικροί Ερευνητές» που βρίσκονται σε μια γειτονιά της πόλης μας δεν είναι ένα απλό νηπιαγωγείο. Είναι η πρόταση για το πώς πρέπει να λειτουργεί ένα πρότυπο σχολείο προσχολικής εκπαίδευσης που ακολουθεί καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας. Άνοιξε τις πύλες για να υποδεχτεί και να φιλοξενήσει στο χώρο του τα πρώτα νήπια/ προνήπια το 2019. Επομένως, μέσα σε αυτή την πενταετία δεν είναι λίγοι/-ες οι μαθητές/-τριες που ξεκίνησαν το «ταξίδι» τους στην υποχρεωτική εκπαίδευση, αποκτώντας την οπτική και δουλεύοντας με την προοπτική των «Μικρών Ερευνητών». Μέχρι και σήμερα, τηρεί ευλαβικά το πιστεύω της νεαρής Ναυπάκτιας νηπιαγωγού Αγγελικής Λαουρδέκη ότι «σημασία έχει να καλλιεργείς από την προσχολική ηλικία την κουλτούρα του να θες συνεχώς να μαθαίνεις.» Στο δυναμικό του νηπιαγωγείου έχει προστεθεί και η Γεωργία, η μικρή αδερφή της οικογένειας η οποία ολοκλήρωσε τις ίδιες σπουδές μόλις πριν από ένα χρόνο. Μιλάμε για δύο νέες παιδαγωγούς με όραμα, με ανήσυχο πνεύμα, με φρέσκες ιδέες, με όρεξη για δημιουργία, με αποφασιστικότητα να μην μένουν μόνο στις προθέσεις, αλλά να τις υλοποιούν κιόλας. Όσο τις γνωρίζω και με ξεναγούν στο χώρο τους διαπιστώνω πως όχι μόνο έχουν ένστικτο, αλλά και πείσμα να πηγαίνουν κόντρα στο κάθε εκπαιδευτικό σύστημα ομοιομορφίας που έχουμε συνηθίσει. Και οι δυο έχουν αποφοιτήσει από τη σχολή Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Πανεπιστημίου Πατρών με τις μεταπτυχιακές τους σπουδές στην διδακτική της βιολογίας.
Η Αγγελική όντως υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος, βρίσκεται σε διαδικασία εκπόνησης της διατριβής της. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν αφενός στην ανίχνευση των αυθόρμητων ιδεών των παιδιών για τον κόσμο που τα περιβάλλει και αφετέρου στον σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων που στοχεύουν στη γνωστική εξέλιξη των συμμετεχόντων και τη συγκρότηση πιο σύνθετων συλλογισμών από μέρους τους, αξιοποιώντας ως τεχνικές το παιχνίδι και τη διερεύνηση. Μου μίλησαν για τα όσα βγαίνουν αβίαστα, απροσδόκητα και με εντυπωσιακά δομημένο τρόπο από το στόμα ενός μικροσκοπικού 4χρονου, την αγάπη τους για τα παιδιά, καθώς και για τον τρόπο διδασκαλίας που ακολουθούν.
Πως γεννήθηκε η ιδέα;
Α: Η ιδέα γεννήθηκε από την εποχή που ήμουν προπτυχιακή φοιτήτρια όπου μελετούσα διάφορα εκπαιδευτικά συστήματα του εξωτερικού. Όταν ήρθε η στιγμή να χτίσουμε από το μηδέν τους Μικρούς Ερευνητές το κάναμε με πολύ μεράκι, προσωπικές ιδέες και προσοχή.
Γιατί ‘‘μικροί ερευνητές’’ και όχι μικροί καλλιτέχνες;
A & Γ: Θέλουμε τα παιδιά να έχουν μια διερευνητική στάση, να αναζητούν, να ψάχνουν, να μελετούν σε διάφορα περιβάλλοντα είτε είναι το σχολικό περιβάλλον είτε το εξωσχολικό. Να είναι ερευνητές σε όλη τους τη ζωή! Και επειδή αυτό με την πιο στενή έννοια το κάνει ένας ερευνητής, δώσαμε στον εκπαιδευτικό μας χώρο αυτό το όνομα. Βέβαια και η έρευνα έχει στοιχεία από την τέχνη. Χρειάζεται μία ιδέα, η φαντασία, η δημιουργικότητα και η συστηματική δουλειά. Στην περίπτωσή μας, όταν έχεις να κάνεις με παιδιά προσχολικής ηλικίας, τότε οφείλεις και πρέπει μέσα και από καλλιτεχνικές δράσεις να τους κεντρίσεις και να αφυπνίσεις το ενδιαφέρον τους. Επομένως, κατά μία έννοια είναι και μικροί καλλιτέχνες.
Η Αγγελική Λαουρδέκη δημιούργησε το νηπιαγωγείο όπως το είχε ονειρευτεί. Μέλημά της, να συμβάλει με τη διδασκαλία της στη γνωστική και συναισθηματική εξέλιξη των παιδιών με τα οποία αλληλεπιδρά.
Και τι ξεχωριστό προτείνουν οι Μικροί Ερευνητές;
A & Γ: Σε εμάς έρχονται παιδιά που πρέπει να καλύψουν τη δίχρονη υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση, δηλαδή προνήπια και νήπια. Ακολουθούμε το πρόγραμμα σπουδών του Υπουργείου Παιδείας, με όλα τα γνωστικά αντικείμενα, [γλώσσα, μαθηματικά, παιδί και τέχνες, φυσική αγωγή κ.α.], αλλά η λογική μας είναι ότι δεν υπάρχει αυτόνομη διδακτική ώρα. Προσεγγίζουμε τους μαθησιακούς στόχους που θέτει το Υπουργείο με δημιουργικότητα και διαθεματικά μέσα από το παιχνίδι. Για παράδειγμα, θέλοντας να ασχοληθούμε με τις μαθηματικές έννοιες αξιοποιώντας ως μαθησιακό πλαίσιο το παιχνίδι, ψαρεύουμε από μια λίμνη ψάρια με πόντους, καταμετρούμε τους πόντους της ψαριάς και δουλεύουμε συγχρόνως την έννοια της πρόσθεσης. Σε επίπεδο γλωσσικής καλλιέργειας, προσπαθούμε για παράδειγμα να κάνουμε χρονολογική αφήγηση μιας ιστορίας. Τα παιδιά αναζητούν τους ήρωες, εντοπίζουν ποιο είναι το κομβικό γεγονός, καθώς και τη λύση του προβλήματος!
Για ποια από τις δράσεις σας είστε πολύ περήφανες;
A & Γ: Για τη δανειστική βιβλιοθήκη, μια δράση για την οποία έχουμε επαναληψιμότητα στα χρόνια. Στη γωνιά της βιβλιοθήκης, τα παιδιά μπορούν να κάτσουν να διαλέξουν ένα βιβλίο, να το ξεφυλλίσουν, ίσως να μας ζητήσουν να τους το διαβάσουμε. Πέρα από αυτό ορίζουμε εμείς μια συγκεκριμένη μέρα, συνήθως την Παρασκευή, όπου τα παιδιά καλούνται να δανειστούν ένα βιβλίο. Το βιβλίο αυτό πηγαίνει στο σπίτι και καθώς η ανάγνωση του εκεί γίνεται με κάποιον ενήλικα, αυτόματα οι γονείς γίνονται συμμέτοχοι της σχολικής πραγματικότητας. Οι ίδιοι βλέπουν πως εξελίσσεται η σκέψη του παιδιού τους, αλλά και τις αναγνωστικές τους προτιμήσεις. Πράγματι, μετά από 4 με 5 δανεισμούς έχει ενδιαφέρον το κριτήριο με το οποίο επιλέγουν τα παιδιά ένα βιβλίο. Στη συνέχεια τους ζητάμε να ζωγραφίσουν την αγαπημένη τους σκηνή από τις σελίδες του βιβλίου και με αυτό τον τρόπο να σημειώσουν ό,τι τους φάνηκε όμορφο και ό,τι τα άφησε εντελώς αδιάφορα.
Τι άλλο περιλαμβάνει η διδασκαλία σας;
A & Γ: Στο κομμάτι το πιο λειτουργικό, μαθαίνουμε στα παιδιά να είναι ανεξάρτητα, να οργανώνουν τα πράγματα τους, να είναι υπεύθυνα, να βοηθούν στη διάρκεια του πρωινού είτε στρώνοντας την τραπεζαρία είτε κάνοντας ανακύκλωση. Μαθαίνουν ακόμη και το πιο απλό, αλλά τόσο χρήσιμο: να φοράνε μόνα τους το μπουφάν. Στο δε κομμάτι της καλλιτεχνικής ευαισθητοποίησης των παιδιών, φέτος είχαμε τη χαρά να παρουσιάσουμε την Έκθεση Τέχνης και Τεχνολογίας, όπως την ονομάσαμε. Τα παιδιά μέσω αυτής της δράσης είχαν την ευκαιρία να εξοικειωθούν ως έναν βαθμό με διάφορες μορφές τέχνης: μόνταραν τη δική τους ταινία, «έγραψαν» και εκτέλεσαν μία μουσική παρτιτούρα, δημιούργησαν έργα τέχνης μιμούμενα τεχνοτροπίες γνωστών ζωγράφων. Η παρουσίαση μάλιστα ορισμένων παραγόμενων εκθεμάτων έγινε αξιοποιώντας και εναλλακτικούς τρόπους, όπως είναι τα QR codes. Για να δεις λοιπόν το έκθεμα, έπρεπε πρώτα να σκανάρεις το αντίστοιχο QR.
Μοναδικές στιγμές που έχετε να θυμάστε από την καθημερινή επαφή με τους μικρούς σας μαθητές;
A & Γ: Δε θα ξεχάσουμε ποτέ την ανιδιοτελή αγάπη που πραγματικά μας προσφέρουν, καθώς και το πως αντιλαμβάνονται τις στιγμές που εμείς δεν νιώθουμε καλά. Και τότε με μια αγκαλιά και ένα φιλί τους μας δείχνουν πόσο θέλουν να μας βλέπουν χαρούμενες. Επίσης, κάθε χρόνο η γιορτή λήξης και ο αποχωρισμός για το Δημοτικό είναι μια εξαιρετικά συγκινητική στιγμή. Κάθε φορά, όμως!
Η Γεωργία Λαουρδέκη έχει αφιερώσει πολλές ώρες προσωπικής εργασίας ως μέλος και Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Παιδικού Φεστιβάλ του Τμήματός της.
Ποιες αρχές τους έχετε διδάξει τις οποίες θέλετε να κουβαλούν για πάντα στη ζωή τους εντός και εκτός σχολικής μονάδας;
Α: Νομίζω είναι η έννοια της συνεργασίας και της ενσυναίσθησης. Δουλεύουμε πάρα πολύ σε αυτά τα δύο. Πολλές φορές τα ερεθίσματα τους είναι διαφορετικά όπως και τα ίδια είναι διαφορετικές προσωπικότητες. Όμως, μετά από ένα σημείο λειτουργούν σαν ομάδα. Νοιάζονται για τον συμμαθητή τους και παρατηρούμε πως ανησυχούν όταν κάποιος από το τμήμα απουσιάζει περισσότερο από δύο μέρες. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι πως αγκαλιάζουν χωρίς δεύτερη σκέψη έναν πιο εσωστρεφή χαρακτήρα που δυσκολεύεται να ανοιχτεί μέσα στην τάξη. Τα ίδια τα παιδιά είναι αυτά που πρώτα θα τον/ την εντάξουν στην ομάδα και θα τον/ την ενθαρρύνουν. Πραγματικά, έχουν φτιάξει πολύ δυνατούς δεσμούς σαν ομάδα. Και μάλιστα δεσμούς που φαίνονται ότι συνεχίζουν και μετά το τέλος του νηπιαγωγείου. Εμείς συχνά τους λέμε ‘’αν γίνεις μια φορά μικρός ερευνητής, είσαι για πάντα!’’
Αγγελική μιας κι εσύ ξεκίνησες το νηπιαγωγείο. Μέσα σε αυτά τα χρόνια ποιες από τις δυσκολίες που αντιμετώπισες θες να μας πεις;
Α: Η πρώτη δυσκολία προκύπτει από το γεγονός πως ζούμε σε μια μικρή επαρχιακή κοινωνία, οπότε το αγοραστικό κοινό είναι εξορισμού μικρότερο. Μια δεύτερη δυσκολία ήταν ότι επειδή ήμουν μικρή σε ηλικία, κάποιοι πίστευαν ότι ενδεχομένως δεν θα είμαι τόσο έμπειρη ή πως δε θα μπορούσα να διαχειριστώ ένα τέτοιο επιχειρηματικό προφίλ. Γρήγορα όμως και με το πέρασμα των χρόνων, ο καθένας βρίσκει τη δυναμική του και οι δυσκολίες εξομαλύνονται. Εμάς εδώ, αυτό που μας ενδιαφέρει μέσα από τους ‘‘Μικρούς Ερευνητές’’ είναι να διαδοθεί η ιδέα του σχολείου μας. Να έρχονται τα παιδιά με χαρά στην τάξη και να αγαπήσουν τη διαδικασία της μάθησης. Με λίγα λόγια να επιδιώκουν να μαθαίνουν καινούργια πράγματα σε όλη τους τη ζωή.Επιπλέον για εμάς το «στοίχημα» είναι να διαδώσουμε και να κάνουμε συμμέτοχους και τους γονείς στη φιλοσοφία του σχολείου. Επιδιωκόμενος στόχος να αντιληφθούν πως μέγιστη σημασία δεν έχει μόνο το τελικό γνωστικό αποτέλεσμα, αλλά όλη η δυναμική διαδικασία στην οποία εμπλέκονται καθημερινά τα παιδιά τους κατακτώντας νέες γνώσεις. Η γνώση δεν μπαίνει σε ζυγαριά, είναι στάση ζωής να αντιληφθείς ότι συνεχώς μαθαίνεις!
Πότε καταλάβατε πως κάτι καλό προσφέρετε;
Γ: Όταν αρχίσαμε να έχουμε θετική ανατροφοδότηση από παιδιά και γονείς, σκεφτήκαμε πως πετυχαίνουμε τον στόχο μας.
Τελικά το παιδί τι χρειάζεται;
A & Γ: Θέλει υποστήριξη από το σπίτι και το πιο βασικό, θέλει άπειρη αγάπη και από εκεί και πέρα θα βρει το δρόμο του. Δυστυχώς κάποια παιδιά μπορεί να μην βρίσκουν τόση αγάπη και υποστήριξη στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Τότε, το σχολείο έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά. Τότε εμείς είμαστε εδώ να τα ενθαρρύνουμε για να μάθουν να είναι δυνατά!
Έξτρα πληροφορίες:
● Η ομάδα των Μικρών Ερευνητών βρέθηκε στο 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΟΜΕΡ που πραγματοποιήθηκε στις 26-28 Μαΐου στην Παιδαγωγική Σχολή στο Α. Π. Θ. Εκεί μοιράστηκε τη δράση τους που αφορά στην Έκθεση Τέχνης και Τεχνολογίας με ένα δίκτυο ανθρώπων που αγαπούν και μελετούν διεξοδικά τον χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης.
●Το Summer camp ξεκινάει 19 Ιούνη με διάρκεια έως τις 14 Ιούλη ● Η διαδικασία των εγγραφών για το σχολικό έτος 2023- 2024 έχει ξεκινήσει από τον Μάρτη, αλλά βρίσκεται σε εξέλιξη μέχρι και την έναρξη της σχολικής χρονιάς, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα της μετεγγραφής. ● www.oimikroierevnites.gr ● info@oimikroierevnites.gr ● 2634 306974 ● Πραντούνα 13, Ναύπακτος.
