Τσιλιγιάννης: Το φινετσάτο βιβλιοπωλείο που μεγάλωσε μαζί με τη Ναύπακτο

Στην Ιλάρχου Τζαβέλλα 72, στην καρδιά της αγοράς της Ναυπάκτου, το βιβλιοπωλείο της οικογένειας Τσιλιγιάννη βρίσκεται από το 1985. Τότε ο Μάρκος Τσιλιγιάννης το ξεκίνησε μαζί με τον αδερφό του. Σήμερα, περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά, ο Μάρκος παραμένει εκεί, ακούραστος και πάντα ευγενικός, μαζί με τη γλυκιά Κατερίνα, κρατώντας ζωντανό ένα μαγαζί από το οποίο έχουν περάσει γενιές.

[κείμενο Μαρίνα Τσαματσούλη]

Μπορεί το βιβλιοπωλείο κάποια στιγμή να άλλαξε πλευρά στον δρόμο, δεν άλλαξε όμως ποτέ πραγματικά θέση μέσα στην πόλη. Παραμένει στον ίδιο κεντρικό δρόμο, μέσα στην αγορά, εκεί όπου συναντιούνται καθημερινά άνθρωποι, μαθητές, γονείς και περαστικοί.

Μπαίνοντας μέσα, έχεις την αίσθηση ότι μπαίνεις σε έναν μικρό, μαγικό κόσμο. Αν αγαπάς το χαρτί, μαγεύεσαι. Αν πάλι είσαι νέος γονιός και κρατάς στο χέρι τη σχολική λίστα για το πρωτάκι σου, μπορεί αρχικά να πάθεις μια μικρή πλάκα μέχρι να σε συντονίσουν οι άνθρωποι του βιβλιοπωλείου. Γιατί μιλάμε για έναν πραγματικό θησαυρό από κωδικούς.

Μολύβια, μαρκαδόροι, τετράδια, μπλοκ, κασετίνες, τσάντες, παγούρια, βιβλία, παιχνίδια, χαρτικά. Κι όμως, τίποτα δεν σε ζαλίζει. Όλα είναι τόσο τακτοποιημένα, που ακόμη και τα εκατοντάδες χρώματα και σχέδια μοιάζουν να έχουν βρει τη θέση τους. Κι αν ψάξεις λίγο πιο βαθιά, θα ανακαλύψεις και κάτι υπέροχα, ιδιαίτερα χαρτιά περιτυλίγματος που δεν βρίσκεις εύκολα αλλού.

Η Κωνσταντίνα ξέρει τα πάντα «απ’ έξω και ανακατωτά»

Η δική μου αφορμή για την επίσκεψη ήταν η νέα σχολική χρονιά και η κουβέντα μου έγινε κυρίως με την Κωνσταντίνα, την κόρη του Μάρκου και της Κατερίνας. Εκπαιδευτικός η ίδια, είναι μια από τις γνώριμες μορφές του βιβλιοπωλείου. Από τριών ετών μεγαλώνει ανάμεσα σε παραμύθια και μολύβια. Τα γνωρίζει όλα «απ’ έξω και ανακατωτά» και, μιλώντας μαζί της, καταλαβαίνεις γρήγορα ότι δεν βλέπει τα σχολικά είδη απλώς ως προϊόντα.

Ασχολείται περισσότερο με τα εκπαιδευτικά βιβλία, από τις πρώτες ηλικίες και τα βιβλία οπτικής διέγερσης μέχρι το νηπιαγωγείο, το σχολείο και την εφηβεία. Βλέπει τις νέες προτάσεις των εκδοτικών οίκων, ξεφυλλίζει βιβλία και παραμύθια και επιλέγει εκείνα που θεωρεί ότι πραγματικά αξίζει να βρίσκονται στα ράφια. Η εμπειρία της μέσα στην τάξη τη βοηθά να ξεχωρίζει όχι μόνο ένα βιβλίο που είναι όμορφο ή ενδιαφέρον, αλλά εκείνο που μπορεί πράγματι να ταιριάξει στην ηλικία και στις ανάγκες ενός παιδιού.

Το άγχος με τις σχολικές λίστες

Κάθε χρόνο, πριν ξεκινήσει η σχολική περίοδος, το βιβλιοπωλείο μπαίνει σε μια διαφορετική διαδικασία. Οι σχολικές λίστες φτάνουν και η δουλειά ξεκινά. Τετράδια μισού φύλλου, συγκεκριμένες γραμμές, χρώματα, κουτάκια, μολύβια. Είδη που για έναν γονιό που έχει ξαναπεράσει τη διαδικασία μπορεί να είναι αυτονόητα, αλλά για μια μαμά ή έναν μπαμπά που στέλνει για πρώτη φορά το παιδί του στο σχολείο μοιάζουν με… ξένη γλώσσα.

«Μην αγχώνεστε», είναι περίπου το μήνυμα που δίνει στους γονείς της Α΄ Δημοτικού. Γιατί εκείνοι μπορεί να κοιτούν μια λίστα και να αναρωτιούνται τι ακριβώς σημαίνει «πράσινο τετράδιο ορθογραφίας» ή «κόκκινο μισόφυλλο».

Το βιβλιοπωλείο ξέρει. Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που ένα συνοικιακό βιβλιοπωλείο εξακολουθεί να έχει αξία: υπάρχει κάποιος που μπορεί να πάρει τη λίστα από το χέρι σου και να σου πει «αυτό είναι, αυτό χρειάζεσαι». Μέσω της υπηρεσίας Send & Collect, οι γονείς μπορούν να στείλουν τη σχολική λίστα τους με email ή Viber, να την παραλάβουν έτοιμη και να έχουν 12% έκπτωση στις σχολικές λίστες.

Γιατί ένα καλό τετράδιο έχει σημασία;

Μπορεί να μοιάζει υπερβολή να μιλάμε για την ποιότητα ενός τετραδίου. Δεν είναι. Η Κωνσταντίνα το εξηγεί απλά: όπως ένας μάστορας χρειάζεται καλά εργαλεία για να κάνει σωστά τη δουλειά του, έτσι και ένα παιδί χρειάζεται τα σωστά εργαλεία για να γράψει. Ένα φθηνό τετράδιο μπορεί να γράφει «80 γραμμάρια» και να φαίνεται ίδιο με ένα άλλο. Το χαρτί, όμως, μπορεί να έχει διαφορετική πυκνότητα και διαφορετική συμπεριφορά στο γράψιμο. Το ίδιο συμβαίνει με ένα μολύβι ή ένα στυλό.

«Πόσες μαμάδες φωνάζουν ότι τα παιδιά δεν κάνουν καλά γράμματα; Βρε, πάρ’ του τα σωστά εργαλεία». Μια φράση που περιγράφει ολόκληρη τη φιλοσοφία της: δεν είναι πάντα καλύτερο αυτό που κοστίζει λιγότερο. Το ζητούμενο είναι να ξέρεις τι αγοράζεις.

Η τσάντα δεν είναι απλώς ένα σχέδιο

Στις σχολικές τσάντες η επιλογή γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένη. Το βιβλιοπωλείο συνεργάζεται εδώ και 24 χρόνια με την ελληνική εταιρεία Polo και διαθέτει τη συλλογή της. Η έμφαση, όμως, δεν πέφτει μόνο στο σχέδιο. Μετράει η εργονομία, το υλικό, η αντοχή, το μέγεθος και κυρίως το αν η τσάντα ταιριάζει στο σώμα του παιδιού. «Βλέπω ένα λεπτό παιδάκι και δεν μπορώ να του δώσω μια μεγάλη τσάντα που θα γίνει βαριά μόλις μπουν τα βιβλία», λέει ο Μάρκος.

Τα πράγματα που δεν είχαμε εμείς

Και ύστερα είναι όλα αυτά που μπήκαν στη σχολική καθημερινότητα τα τελευταία χρόνια και εμείς, μεγαλώνοντας, δεν είχαμε ιδέα ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν. Lunchbox, lunchbag, κασετίνες με απίστευτα σχέδια, στυλό με διακοσμητικά και μηνύματα. Πρακτικά αντικείμενα που κάνουν την καθημερινότητα ενός παιδιού πιο οργανωμένη και σχέδια που τα κάνουν να τα θέλουν ακόμη περισσότερο.

«Θέλω τα πάντα με δεινόσαυρο»

Κάπου εδώ καταλαβαίνεις και πόσο συγκεκριμένες μπορεί να είναι οι παιδικές επιθυμίες. Μια μαμά μπαίνει βιαστική στο βιβλιοπωλείο. Θέλει βιβλίο, κασετίνα και τσάντα. Όλα με δεινόσαυρο. Και τα τρία. Γελάνε όλοι. Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα παιδί έχει αποφασίσει ότι όλος ο σχολικός του εξοπλισμός πρέπει να ανήκει στο ίδιο σύμπαν. Stitch, Minnie, Spider-Man, δεινόσαυροι και δεκάδες ακόμη ήρωες βρίσκονται στα ράφια και, τελικά, το ζητούμενο είναι να βρεθεί αυτό που έχει φανταστεί το παιδί.

Από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τις ιστορίες που μιλούν για όλα

Στα παιδικά βιβλία, η εικόνα έχει αλλάξει πολύ. «Παλιά τι είχαμε; Τρία με πέντε κλασικά. Την Κοκκινοσκουφίτσα, τα Τρία Γουρουνάκια και γεια σας», μου εξηγούν. Σήμερα υπάρχουν ιστορίες για τον φόβο του γιατρού ή του σκοταδιού, για τις αλλαγές, τα συναισθήματα, τη διαφορετικότητα και σχεδόν κάθε μικρή ή μεγάλη δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίσει ένα παιδί. Μεγάλη ζήτηση έχουν και βιβλία για παιδιά που μεγαλώνουν σε δίγλωσσο περιβάλλον και θέλουν να εξασκηθούν στα ελληνικά. Η επιλογή δεν είναι απλή υπόθεση. Χρειάζεται συζήτηση, παρατήρηση και σωστή καθοδήγηση. Και αυτό είναι κάτι που στην Κωνσταντίνα αρέσει πολύ: να ψάχνει μαζί με τον γονιό αυτό που πραγματικά χρειάζεται το παιδί.

Το βιβλιοπωλείο που το ανακάλυψαν και οι ξένοι

Πρόσφατα έχει αρχίσει να γίνεται σημείο στάσης και για επισκέπτες από το εξωτερικό. Φέτος υπήρχαν πολλοί Γάλλοι πελάτες, αλλά και αρκετοί Αμερικανοί. Μπαίνουν, κοιτούν, χαζεύουν, φωτογραφίζουν και συχνά ψάχνουν κάτι για τα εγγόνια τους. Κάποιοι, μάλιστα, αγόρασαν και σχολικές τσάντες για να τις πάρουν μαζί τους. Και αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί η Polo είναι ελληνική εταιρεία.

Η βιτρίνα με παριζιάνικο αέρα

Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα του καταστήματος απέκτησε και μια πιο παιχνιδιάρικη πλευρά. Η Κωνσταντίνα και η αδελφή της άρχισαν να δίνουν περισσότερη προσοχή στη βιτρίνα, ενώ και η Κατερίνα βάζει τη δική της πινελιά. Ένα μεγάλο αρκουδάκι και οι μικρές, προσεγμένες λεπτομέρειες δίνουν πλέον έναν διαφορετικό αέρα στο κατάστημα, σχεδόν σαν να βρίσκεσαι σε μια μικρή συνοικία του Παρισιού. Οι περαστικοί σταματούν, χαμογελούν, φωτογραφίζουν τη βιτρίνα και συχνά μπαίνουν μέσα από περιέργεια.

«Αν δεν το βρούμε εδώ, δεν θα το βρούμε»

Ίσως το πιο όμορφο κομπλιμέντο που ακούει η οικογένεια από τους πελάτες της είναι αυτό: «Εδώ ξέρουμε ότι θα το βρούμε. Κι αν δεν το βρούμε εδώ, μάλλον δεν θα το βρούμε πουθενά». Για ένα τοπικό βιβλιοπωλείο, αυτό είναι μεγάλη υπόθεση. Γιατί απέναντί του υπάρχουν τα μεγάλα καταστήματα και οι αλυσίδες, οι χαμηλές τιμές και η ευκολία των ηλεκτρονικών αγορών. Η απάντηση της οικογένειας δεν είναι να προσπαθήσει να γίνει κάτι που δεν είναι. Είναι να προσφέρει ποιότητα, γνώση και προσωπική εξυπηρέτηση. Και όπου είναι εφικτό την καλύτερη δυνατή τιμή!

Και μετά έρχονται τα παιδιά τους

Υπάρχει όμως μια στιγμή που, ίσως περισσότερο από όλα τα άλλα, αποδεικνύει ότι ένα βιβλιοπωλείο όπως αυτό μπορεί να μεγαλώσει μαζί με μια γειτονιά. Είναι εκείνο το παιδί που μπήκε κάποτε στο βιβλιοπωλείο για ένα μολύβι και σήμερα μπαίνει μαζί με το δικό του παιδί για την πρώτη του σχολική τσάντα. Είναι η οικογένεια που συνεχίζει από γενιά σε γενιά. Τελικά, είναι ένα βιβλιοπωλείο που δεν μεγάλωσε απλώς μέσα στην πόλη. Μεγάλωσε μαζί της, χωρίς να χάσει το ύφος και την ψυχή του.