Αρχαιολογία είναι οι ιστορίες των ανθρώπων: Ένα ταξίδι με το Loupa Loupa Trips.
κείμενο: Μαρίνα Τσαματσούλη
Υπάρχουν τόποι που τους προσπερνάμε, και τόποι που μας «προσπερνούν» εκείνοι – αποκαλύπτοντας τα μυστικά τους μόνο σε όσους διαθέτουν το βλέμμα να τα δουν. Η αρχαιολόγος Ευτυχία Λούπα, με μια σπάνια ορμή που συνδυάζει την επιστημονική διορατικότητα με την αγάπη για τον άνθρωπο, επέλεξε να μην «κλειστεί» στα αρχαιολογικά συγγράμματα. Αντιθέτως, άνοιξε τις πόρτες ενός νέου ταξιδιωτικού γραφείου στη Ναύπακτο, σε μια τοποθεσία-στολίδι, ακριβώς απέναντι από το καλντερίμι που οδηγεί στον ιστορικό πύργο του Μπότσαρη.
Το «Loupa Loupa Trips» δεν είναι απλώς ένα πρακτορείο τουρισμού· είναι το αποτέλεσμα μιας ολόκληρης παρέας που συναντήθηκε στα πανεπιστημιακά έδρανα και ωρίμασε μέσα από εξορμήσεις στα ευρωπαϊκά στενά. Είναι μια «ανθρώπινη ματιά» στον τουρισμό που μετατρέπει την απλή περιήγηση σε βιωματική γνώση. Σε μια εποχή που η πληροφορία είναι άφθονη αλλά το νόημα συχνά λιγοστό, η Ευτυχία Λούπα μας καλεί να δούμε τα μνημεία όχι ως στατικές πέτρες, αλλά ως ζωντανούς φορείς μνήμης.
Αξίζει να σημειωθεί πως το εγχείρημα έχει ήδη ανοίξει τα φτερά του πέρα από τα όρια της Αιτωλοακαρνανίας, περιλαμβάνοντας προορισμούς σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, από τα πιο απομακρυσμένα και πανέμορφα νησιά μέχρι ιστορικά σημεία του εξωτερικού, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη ταξιδιωτική εμπειρία που εμπλουτίζεται διαρκώς. Καθίσαμε μαζί της για να συζητήσουμε πώς μπορεί η αυστηρή επιστήμη της αρχαιολογίας να «ξεβολευτεί» και να βγει στους δρόμους. Μείνετε συντονισμένοι, γιατί η παρέα του Loupa Loupa σχεδιάζει πολλά ακόμα που θα μας εκπλήξουν.
Ευτυχία, πώς δένει η ματιά μιας αρχαιολόγου με τη δυναμική του σύγχρονου τουρισμού;
Η αρχαιολογία και ο τουρισμός έχουν έναν κοινό πυρήνα: τον άνθρωπο και την ανάγκη του να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του. O αρχαιολόγος δεν βλέπει ένα μνημείο ως μια απλή πέτρα του παρελθόντος, αλλά ως φορέα μνήμης, ταυτότητας και εμπειρίας. Αντίστοιχα, ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά μόνο έναν προορισμό· αναζητά νόημα, αυθεντικότητα και σύνδεση.
Σε έναν κόσμο όπου οι μετακινήσεις είναι εύκολες αλλά η ουσιαστική γνώση συχνά δύσκολη, η ματιά του αρχαιολόγου γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο μνημείο και τον επισκέπτη, ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Γιατί η αξία ενός τόπου δεν βρίσκεται μόνο σε όσα βλέπουμε, αλλά σε όσα κατανοούμε και αισθανόμαστε όταν τον γνωρίζουμε πραγματικά. Εκεί συναντιούνται η αρχαιολογία και ο τουρισμός: στη μετατροπή του ταξιδιού από μια απλή μετακίνηση σε μια εμπειρία γνώσης, μνήμης και ανθρώπινης σύνδεσης.
Πώς προέκυψε το «Loupa Loupa Trips»; Ήταν μια ανάγκη της στιγμής, μετά από μια απογοητευτική ξενάγηση, ή απλώς η συνειδητοποίηση ότι η Αιτωλοακαρνανία έχει έναν πολιτισμικό πλούτο που παραμένει «κλειδωμένος» σε βαρετά εγχειρίδια;
Το Loupa Loupa Trips δεν γεννήθηκε από μια στιγμιαία απογοήτευση, αλλά από μια βαθύτερη διαπίστωση. Ζούμε σε μια εποχή όπου η γνώση δεν περιορίζεται πλέον στις αίθουσες διδασκαλίας και στα βιβλία. Ο σύγχρονος άνθρωπος θέλει να βιώνει, να συμμετέχει και να ανακαλύπτει.
Ως αρχαιολόγος, πίστευα πάντα ότι η ιστορία δεν ανήκει μόνο στα μουσεία και στα συγγράμματα. Η ιστορία βρίσκεται έξω: στα μονοπάτια που περπατάμε, στα κάστρα που αντικρίζουμε, στα λιμάνια, στις γειτονιές και στους ανθρώπους κάθε τόπου. Το ζητούμενο είναι να της δώσεις ξανά φωνή και να τη φέρεις πιο κοντά στον κόσμο. Κάπως έτσι γεννήθηκε και η φράση “Η Αρχαιολογία πάει βόλτα. Έλα κι εσύ”. Με απόλυτο σεβασμό στα βιβλία και στην επιστημονική γνώση, πιστεύω ότι η ιστορία δεν πρέπει μόνο να διαβάζεται, αλλά και να βιώνεται. Γιατί άλλο είναι να διαβάζεις για έναν τόπο και άλλο να τον περπατάς. Εκεί η γνώση γίνεται εμπειρία και η ιστορία αποκτά ζωή.
Ήταν ρίσκο να ανοίξετε το πρώτο γραφείο Walking Tours σε έναν νομό που, κακά τα ψέματα, δεν είχε συνηθίσει σε τέτοιου είδους τουριστική κουλτούρα; Πώς εντοπίσατε αυτό το κενό και ποια ήταν η πρώτη αντίδραση του κόσμου;
Ήταν ένα ρίσκο, γιατί επρόκειτο για κάτι καινούργιο για την περιοχή μας. Όμως πίστευα ότι η Ναύπακτος και γενικότερα η Αιτωλοακαρνανία έχουν πολλές ιστορίες να διηγηθούν και άξιζαν έναν διαφορετικό τρόπο παρουσίασης. Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από την καθημερινή επαφή μου με τον κόσμο. Έβλεπα επισκέπτες να περπατούν σε σημεία με σπουδαία ιστορία χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς έβλεπαν.
Έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη για περιηγήσεις που θα έφερναν τον επισκέπτη πιο κοντά στον τόπο και την ταυτότητά του. Στην αρχή υπήρξε απορία. Σήμερα, όμως, βλέπω ανθρώπους κάθε ηλικίας να συμμετέχουν στις διαδρομές μας και αυτό μου επιβεβαιώνει ότι όταν μια εμπειρία είναι αυθεντική και έχει περιεχόμενο, το κοινό την αγκαλιάζει.
Η Ναύπακτος είναι πανέμορφη, αλλά συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα «γραφικό σκηνικό» για καφέ και φωτογραφίες στο λιμάνι. Πώς μπορεί ο τουρισμός της πόλης να «δέσει» ουσιαστικά με την αρχαιολογική της αξία;
Πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να αναδείξουμε μία μόνο πόλη, αλλά να αναδείξουμε τη μεγάλη ιστορία που αφηγείται συνολικά η Αιτωλοακαρνανία. Η Ναύπακτος, το Μεσολόγγι, το Αγρίνιο, η Αμφιλοχία, η Βόνιτσα, το Θέρμο, η αρχαία Στράτος και τόσοι ακόμη τόποι δεν είναι μεμονωμένοι προορισμοί. Είναι αλληλένδετα κομμάτια ενός μεγάλου πολιτισμικού δικτύου που συνθέτει την ταυτότητα του τόπου μας.
Η Αιτωλοακαρνανία είναι ένας από τους μεγαλύτερους πνεύμονες πολιτισμού της Ελλάδας. Κάθε πόλη, κάθε μνημείο και κάθε διαδρομή αφηγείται ένα διαφορετικό κεφάλαιο της ίδιας ιστορίας. Στόχος μας είναι να ενώσουμε αυτά τα σημεία σε ένα ζωντανό δίκτυο εμπειριών, ώστε ο επισκέπτης να μη γνωρίζει απλώς μια πόλη, αλλά να ανακαλύπτει έναν ολόκληρο τόπο μέσα από τις πολλές, συνδεδεμένες ιστορίες του.
Αν κάναμε μαζί έναν κλασικό περίπατο στη Ναύπακτο αυτή τη στιγμή, ποια τοπόσημα θα περιλαμβάνει η διαδρομή και –κυρίως– ποια κρυφή ιστορία θα μας λέγατε που δεν γράφει η Wikipedia;
Μιας και η έδρα μας είναι στη Ναύπακτο, αν κάναμε μαζί έναν περίπατο στην πόλη, ίσως να σας εξέπληττα. Δεν θα ξεκινούσα από το λιμάνι ή το κάστρο, αλλά από μια παλιά βρύση. Στη Ναύπακτο έχουν εντοπιστεί 19 ιστορικές κρήνες, σιωπηλοί μάρτυρες αιώνων. Για μένα, οι βρύσες ήταν τα «λαογραφικά τηλέφωνα» της εποχής. Εκεί συναντιούνταν οι άνθρωποι, αντάλλασσαν νέα, μοιράζονταν χαρές και λύπες, μάθαιναν τα νέα της πόλης.
Πόσες ιστορίες άραγε έχει ακούσει μια βρύση μέσα στους αιώνες; Αυτές είναι οι ιστορίες που με συγκινούν περισσότερο. Όχι μόνο η ιστορία των βασιλιάδων, των στρατηγών και των μαχών, αλλά η ιστορία των απλών ανθρώπων που έζησαν, αγάπησαν, εργάστηκαν και άφησαν το αποτύπωμά τους στον τόπο. Γιατί τελικά, η ψυχή μιας πόλης κρύβεται συχνά στα πιο ταπεινά μνημεία της.
Η αρχαιολογία στα μάτια των παιδιών συχνά μοιάζει με «σκόνη και πέτρες». Με ποιους τρόπους καταφέρνετε να φέρετε την αρχαιολογική αξία της Ναυπάκτου κοντά στα παιδιά χωρίς να ακούγεστε σαν σχολικό μάθημα; Ποιο είναι το μυστικό για να κρατήσεις την προσοχή ενός 10χρονου σε ένα ιστορικό τοπόσημο;
Πιστεύω ότι τα παιδιά δεν αγαπούν λιγότερο την ιστορία· απλώς αγαπούν περισσότερο τις αφηγήσεις. Το μυστικό δεν είναι να τους δώσεις περισσότερες πληροφορίες, αλλά περισσότερη φαντασία και συμμετοχή. Όταν ένα παιδί νιώσει ότι δεν είναι απλός θεατής αλλά εξερευνητής, τότε η αρχαιολογία ζωντανεύει. Του ζητάς να παρατηρήσει, να ανακαλύψει, να φανταστεί πώς ήταν ένας τόπος πριν από εκατοντάδες χρόνια ή ποιοι άνθρωποι περπάτησαν εκεί πριν από αυτό. Ένα 10χρονο παιδί δεν θυμάται πάντα μια χρονολογία. Θυμάται όμως μια ιστορία που το έκανε να απορήσει, να γελάσει ή να ονειρευτεί. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μάθημα που μπορεί να πάρει από την ιστορία.
Τι είναι αυτό που σας γοητεύει περισσότερο στον ρόλο σας; Τι έχει η καθημερινότητα μιας αρχαιολόγου, ενός ξεναγού και ενός ταξιδιωτικού συνοδού που δεν θα άλλαζε με καμία δουλειά γραφείου;
Για μένα, η αρχαιολογία είναι ένας ατελείωτος διάλογος με τον άνθρωπο και τον χρόνο. Κάθε μέρα ανακαλύπτω κάτι νέο: έναν τόπο, μια ιστορία, μια διαφορετική ματιά.
Αυτό που δεν θα άλλαζα με τίποτα είναι η στιγμή που βλέπω έναν άνθρωπο να συγκινείται, να καταλαβαίνει και να συνδέεται με έναν τόπο. Εκεί καταλαβαίνω ότι η ιστορία δεν αφορά το παρελθόν· αφορά το σήμερα και μας αφορά όλους.
Ποιο κομμάτι της ιστορίας (ή ποια εποχή) του νομού μας αγαπάτε περισσότερο και γιατί;
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω έναν τόπο, αυτός θα ήταν το Μεσολόγγι. Είναι ένας τόπος που αγαπώ βαθιά και κάθε φορά που βρίσκομαι στον Κήπο των Ηρώων αισθάνομαι ότι περπατώ σε ένα κομμάτι της ψυχής της Ελλάδας. Για μένα, εκεί γράφτηκε η διαθήκη της ελευθερίας. Όχι μόνο για τους ανθρώπους της εποχής εκείνης, αλλά για κάθε άνθρωπο που μέχρι σήμερα οραματίζεται, διεκδικεί και υπερασπίζεται την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα να ορίζει τη μοίρα του.
Αυτό που με συγκλονίζει περισσότερο είναι πως μια μικρή πατρίδα κατάφερε να ταρακουνήσει ολόκληρη την Ευρώπη. Να συγκινήσει λαούς, να εμπνεύσει κινήματα, να γίνει σύμβολο ανθρωπιάς, αυτοθυσίας και ελπίδας. Λίγοι τόποι έχουν καταφέρει να μετατρέψουν τον πόνο τους σε ένα τόσο ισχυρό μήνυμα για όλη την ανθρωπότητα. Γι’ αυτό το Μεσολόγγι δεν είναι για μένα απλώς ένας ιστορικός τόπος. Είναι ένας τόπος μνήμης, έμπνευσης και βαθιάς συγκίνησης, στον οποίο επιστρέφω πάντα με σεβασμό και δέος.
Σας δίνει η Αιτωλοακαρνανία το «πάτημα» από αρχαιολογικής πλευράς για να δημιουργείτε συνεχώς νέες διαδρομές; Είναι ένας ανεξερεύνητος παράδεισος ή χρειάζεται πολλή προσπάθεια για να αναδειχθούν οι υποδομές του;
Πιστεύω ότι το «μαγικό κλειδί» της Αιτωλοακαρνανίας είναι η γεωγραφία της και ιδιαίτερα η διαχρονική σχέση της με το νερό. Οι λίμνες, τα ποτάμια, οι λιμνοθάλασσες και οι ακτές δεν διαμόρφωσαν μόνο το φυσικό τοπίο, αλλά και την ιστορία, την οικονομία και τον πολιτισμό της περιοχής. Από αρχαιολογικής σκοπιάς, η Αιτωλοακαρνανία προσφέρει ένα εξαιρετικά πλούσιο και πολυεπίπεδο πεδίο έρευνας και αφήγησης. Γι’ αυτό οι δυνατότητες δημιουργίας νέων πολιτιστικών διαδρομών είναι πραγματικά ανεξάντλητες.
Loupa Loupa Trips: Η αρχαιολογία βγαίνει από τα βιβλία και συστήνει ξανά την Αιτωλοακαρνανία!
Ξεκινάτε από ένα τοπικό walking tour και φτάνετε να διοργανώνετε ταξιδιωτικές εξορμήσεις από τη Σμύρνη μέχρι την Τήνο. Πώς συνδέεται το local identity του Loupa Loupa με αυτές τις εξορμήσεις; Τι κοινόέχει η εμπειρία που προσφέρετε και στα δύο;
Είτε περπατάμε σε ένα σοκάκι της Ναυπάκτου είτε ταξιδεύουμε στη Σμύρνη ή στην Τήνο, η φιλοσοφία μας παραμένει η ίδια: να δημιουργούμε μια ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στον άνθρωπο και τον τόπο. Αυτό βέβαια επιτυγχάνεται ιδιαίτερα μέσα από τις προσκυνηματικές μας εκδρομές. Εκεί το ταξίδι δεν είναι μόνο μια μετακίνηση ή μια επίσκεψη σε έναν προορισμό. Είναι μια αφορμή για προσωπική αναζήτηση, περισυλλογή και έμπνευση.
Στόχος μας είναι ο ταξιδιώτης να επιστρέφει όχι μόνο με εικόνες και αναμνήσεις, αλλά με σκέψεις για το πώς μπορεί να γίνει καλύτερος άνθρωπος και ποιο δικό του λιθαράκι μπορεί να προσθέσει σε όσα παρέλαβε από τους ανθρώπους και την ιστορία που συνάντησε στον δρόμο του.
Αν μπορούσατε να κάνετε μια ξενάγηση σε μια ιστορική προσωπικότητα της περιοχής (π.χ. στον Μπότσαρη ή τον Θερβάντες), πού θα τον πηγαίνατε και τι θα τον ρωτούσατε;
Αν μπορούσα να ξεναγήσω μια ιστορική προσωπικότητα στο νομό, θα επέλεγα τον Λόρδο Βύρωνα. Θα τον πήγαινα στο Μεσολόγγι, στον Κήπο των Ηρώων, και θα περπατούσαμε μαζί πλάι στα βήματα των Ηρώων μας. Δεν ξέρω αν θα του έκανα τελικά κάποια ερώτηση. Ίσως να ήθελα απλώς να του δείξω ότι, σχεδόν δύο αιώνες μετά, η φλόγα που τον έφερε εδώ δεν έσβησε ποτέ. Ότι το Μεσολόγγι εξακολουθεί να συγκινεί, να εμπνέει και να θυμίζει πως υπάρχουν αξίες για τις οποίες οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να προσφέρουν τα πάντα. Και ίσως, περπατώντας δίπλα του, να του έλεγα μόνο ένα «ευχαριστώ». Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν ιστορία και άνθρωποι που γίνονται κομμάτι της. Ο Βύρωνας κατάφερε και τα δύο.
Τι ετοιμάζετε για το επόμενο διάστημα; Υπάρχει κάποιο concept project στα σκαριά που θα μας εκπλήξει;
Το επόμενο διάστημα θέλουμε να διευρύνουμε ακόμη περισσότερο τη σύνδεση του πολιτισμού με την κοινωνία. Ήδη υλοποιούμε εκπαιδευτικά προγράμματα στη Ναύπακτο και σχεδιάζουμε νέες δράσεις που θα φέρουν πιο κοντά την αρχαιολογία, τον τουρισμό και το περιβάλλον. Μέσα στα σχέδιά μας είναι η διοργάνωση συνεδρίων, θεματικών εκθέσεων και πολιτιστικών δράσεων με τη συμβολή της τέχνης, με στόχο να αναδείξουμε σύγχρονα ανθρωπιστικά ζητήματα και να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό διάλογο με την κοινωνία.
Πιστεύω ότι ο πολιτισμός δεν πρέπει να περιορίζεται στη μελέτη του παρελθόντος. Οφείλει να συνομιλεί με το παρόν και να μας βοηθά να χτίζουμε ένα καλύτερο μέλλον. Αυτό είναι το όραμα που υπηρετούμε μέσα από κάθε νέο μας εγχείρημα.
Σε πέντε χρόνια από τώρα, το Loupa Loupa Trips θα έχει καταφέρει να…;
Σε πέντε χρόνια από τώρα, θα ήθελα να μπορούμε να πούμε ότι πετύχαμε αυτό που υποσχεθήκαμε από την πρώτη μέρα: ότι πήγαμε πραγματικά την αρχαιολογία βόλτα. Οραματίζομαι ένα Loupa Loupa Trips που δεν θα διοργανώνει απλώς ταξίδια, αλλά θα δημιουργεί εμπειρίες, θα παράγει πολιτισμό και θα αφήνει το δικό του αποτύπωμα σε κάθε τόπο όπου δραστηριοποιείται.
Γιατί όχι και στις Κυκλάδες; Η ιστορία, ο πολιτισμός και ο άνθρωπος δεν έχουν γεωγραφικά όρια. Έχουν μόνο ιστορίες που περιμένουν να ειπωθούν. Και εγώ ονειρεύομαι το Loupa Loupa Trips να συνεχίσει να τις ανακαλύπτει, να τις αφηγείται και να χτίζει γέφυρες ανάμεσα στους ανθρώπους, τους τόπους και τον πολιτισμό.
Loupa Loupa Trips [Travel & Transportation] 📍Το πρώτο γραφείο Walking Tours περιηγήσεων στο νομό Αιτ/νίας. Τηλ.: 2634-307052 / email: loupa.loupatrips@gmail.com / Instagram / Fb
